GÜMRÜKLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
19 Temmuz 2013 Cuma

Ortak Transit Rejimi ve NCTS

Soru:  Ortak Transit Rejimi ve amacı nedir? 

Cevap: Ortak Transit Rejimi; 1987 yılında imzalanan Ortak Transit Sözleşmesine taraf olan ülkeler (AB ve EFTA üyesi ülkeler) arasında eşyanın gümrük vergilerinin askıya alınarak taşındığı rejimdir. Ülkemiz Ortak Transit Sözleşmesine 1 Aralık 2012 tarihi itibariyle taraf olmuştur.
 
Ortak Transit Rejiminin amacı Sözleşmeye taraf bir ülkede açılan transit beyannamesinin, verilen teminatın ve tanınan basitleştirmelerin bir diğer taraf ülkede de geçerli olması ve bu ülkeye girişte ayrıca bir transit beyanında bulunulmasına gerek kalmadan ortak transit işleminin kesintisiz bir şekilde tamamlanmasıdır.
 
Ortak Transit Rejimi transit eşyasının işlemlerinin hızlandırılmasını ve basitleştirilmesi sağlayan, dolayısıyla ticaret erbabının zaman kaybetmesini önleyerek maliyetlerinin düşmesini amaçlayan bir sistemdir.

Soru: NCTS nedir?

Cevap: NCTS (Yeni Bilgisayarlı Transit Sistemi), Ortak Transit Rejiminin amacı olan transit işlemlerini hızlandırmak ve basitleştirmek için işlemlerin elektronik ortamda yürütülmesini sağlayan ve 2005 yılında tüm taraf ülkelerde uygulamaya konulan elektronik sistemdir. Söz konusu sistemin daha sonra Sözleşmeye taraf olan ülkelerde kullanılması zorunlu olup ülkemiz de bu sistemi kullanmaktadır.
 
Kısaca NCTS; transit beyanının sunulmasından rejimin ibra edilmesine kadar olan her aşamanın tamamen elektronik ortamda gerçekleştirildiği, gerek gümrük idareleri arasındaki gerekse gümrük idareleri ile ticaret erbabı arasındaki iletişimin elektronik mesajlar ile sağlandığı ve bu şekilde güvenilir ticaret erbabı için önemli basitleştirmelerin uygulandığı bir programdır.

Soru: Ortak Transit Rejiminin başlıca avantajları nelerdir?

Cevap:
-İşlemlerin hızlandırılması ve basitleştirilmesi,
-İşlemlerin kağıtsız ortamda yürütülmesi (fallback durumu hariç),
-Belirli koşulların sağlanması halinde basitleştirmelerden yararlanılması,
-Teminatların takip edilebilirliği,
-Taraf ülkelerden geçiş kolaylığı,
-Kapsamlı teminat kullanılması halinde, teminatların hızlı bir şekilde düşümünün sağlanması.

Soru: Ortak Transit Rejimi ile ulusal transit rejimi arasındaki fark nedir?

Cevap: Ulusal transit rejimi Türkiye Gümrük Bölgesi içerisinde başlayıp biten transit rejimini ifade etmekte olup TR rejim kodu kullanılmaktadır. Ortak transit rejimi ise Ortak Transit Sözleşmesi kapsamındaki taşımalara ( AB-bir EFTA ülkesi arası, bir EFTA ülkesi-Türkiye arası v.b.) uygulanmakta olup eşyanın topluluk statüsüne göre T1, T2, T2F gibi rejim kodları kullanılır. Eşya, Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine ortak transit rejimi kapsamında taşınamaz.

Soru: Ortak Transit Rejiminde hangi basitleştirilmiş usul türlerinden faydalanabilirim? 

Cevap:
a) Kapsamlı teminat veya teminattan vazgeçme,
b) Özel tip mühürler,
c) İzinli gönderici,
ç) İzinli alıcı,
d) Belirli taşıma şekillerine özgü usuller;
     1) Demiryolu ile taşınan eşya,
     2) Havayolu ile taşınan eşya,
     3) Boru hattı ile taşınan eşya.

Soru: Asıl Sorumlu kimdir, yükümlülükleri nelerdir?

Cevap: Asıl sorumlu, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlüdür.
 
Asıl sorumlunun birinci fıkrada belirtilen yükümlülükleri saklı kalmak üzere, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcı da, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlüdür.

Soru: Ortak Transit Rejiminde basitleştirmelere başvuru koşulları ve istenen belgeler nelerdir?

Cevap: Ortak transit rejimi kapsamından yer alan basitleştirmelerden yararlanmak için Gümrük Yönetmeliği’nin 224 üncü maddesinde belirtilen koşulları taşımak ve bunlara ilişkin bilgi ve belgeleri sunmak gereklidir.
 
Gümrük Yönetmeliği 225 inci maddesi uyarınca, basitleştirme başvurusu için;
 
a) Şirket sözleşmesinin yayımlandığı Ticaret Sicil Gazetesinin onaylı fotokopisi,
b) Yönetim Kurulu üyeleri, sermayesinin yüzde onundan fazlasına sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerinde temsil yetkisini haiz çalışanlarının arşiv bilgilerini de içeren adli sicil kayıtları,
c) Vergi dairesinden alınacak vergi mükellefi olduğuna ve vergi borcu bulunmadığına ilişkin yazı,
ç) Firmayı temsile yetkili kişilerin imza sirküleri,
d) Başvurunun kayda alındığı ayın ilk gününden geriye dönük son bir yıl içinde en az 500 transit beyannamesi (TIR Karnesi dâhil) kapsamı ve her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında arttırılmak suretiyle gümrük vergileri toplamı asgari 5 milyon Türk Lirası tutarında olmak üzere eşya transit edildiğine ilişkin bilgi ve belgeler,
 
sunulması gerekir.

Soru: Kapsamlı teminat nedir?

Cevap: Kapsamlı Teminat, Bir kişinin birden fazla ortak transit işleminde kullanabileceği bir teminat türüdür. Başvuran kişinin geçmişte yaptığı transit işlemlerinden faydalanılarak bir hafta süresince gerçekleştireceği transit işlemlerinde kendisine gereken teminat tutarı hesaplanır. Bu tutara referans tutar adı verilir ve referans tutar kadar teminat idaresine teminat mektubu verilir. Kapsamlı teminat düşümlü olarak çalışmakta olup başvuru makamı Gümrükler Genel Müdürlüğü’dür.

Soru: Kapsamlı teminat başvuru koşulları nelerdir?

Cevap: Bakınız “Ortak Transit Rejiminde basitleştirmelere başvuru koşulları ve istenen belgeler nelerdir?” sorusunun cevabına.

Soru: Kimler kapsamlı teminat sahibi olabilir?

Cevap: Gümrük Yönetmeliğinin 224 ve 227 inci maddesinde belirtilen koşulları haiz kişiler kapsamlı teminat izni sahibi olabilirler.

Soru: Kapsamlı teminatta indirim nedir?

Cevap: Kapsamlı teminat tutarında indirim, teminat tutarının, asıl sorumlunun yeterli ortak transit rejimi deneyimi bulunduğunu kanıtlaması durumunda, referans tutarın % 50'sine; asıl sorumlunun yeterli ortak transit rejimi deneyimi bulunduğunu ve yetkili makamlarla çok yakın işbirliği yaptığını kanıtlaması durumunda, referans tutarın % 30'una indirilebilir olduğu durumdur. 

Soru: Kapsamlı teminattan vazgeçme nedir ve nasıl yararlanılır?

Cevap: Teminattan vazgeçme, asıl sorumlunun yeterli ortak transit rejimi deneyimi bulunduğunu, yetkili makamlarla çok yakın işbirliği yaptığını, taşıma işlemlerini yönetim altında bulundurduğunu ve yükümlülüklerini karşılayacak yeterli mali kaynağa sahip olduğunu kanıtlaması durumunda tanınabilen kolaylıktır.
 
Teminattan vazgeçme için başvuru sahibinden, Gümrük Yönetmeliği’nin 224 ve 225 nci maddelerinde belirtilen koşullara ek olarak Ortak Transit Sözleşmesi (OTS) Ek I, İlave III’te yer alan koşullar ile Gümrük Yönetmeliği’nin 41 no.lu ekinde yer alan koşullara ilişkin bilgi ve belge sunması istenir.

Soru: Yeterli mali kaynak nedir?

Cevap: Ortak transit basitleştirmelerinden teminattan indirim için aranan koşullardan biridir. Asıl sorumlunun yükümlülüklerini karşılayacak yeterli mali kaynağa sahip olması, başvuru yılından önceki 3 yıl esas alınmak suretiyle başvuru sahibinin mali yapısının yeminli mali müşavir tarafından incelenmesi sonucunda düzenlenecek raporun sunulması gerekmektedir. 

Soru: İzinli gönderici nedir?

Cevap: İzinli gönderici, transit beyannamesine konu eşyayı hareket idaresine sunmaksızın ortak transit işlemleri gerçekleştirmek isteyen kişilere ortak transit basitleştirmeleri kapsamında tanınan statüdür.

Soru: İzinli alıcı nedir? 

Cevap: İzinli alıcı, ortak transit rejimine tabi eşyayı ve transit refakat belgesini varış idaresine sunmaksızın eşyayı kendi tesislerinde veya belirlenmiş bir başka yerde teslim almayı isteyen kişilere izinli alıcı statüsü verilebilir.  

Soru: Yüksek kaçakçılık riski içeren eşya nedir?

Cevap: Gümrük Yönetmeliği 213 üncü maddesi uyarınca;
1) Ortak transit rejiminde Ortak Transit Sözleşmesi Ek I, İlave I’de yer alan eşya, ile
2) Ulusal transit rejiminde ek-33’te yer alan eşya
 
Listelerinde yer alan eşyadır.
 
Bu tür eşyanın transiti için kapsamlı teminat başvurusunda Gümrük Yönetmeliği’nin 224 üncü maddesindeki koşullara ek olarak “mali yeterlilik”(bkz. 13. Soru/cevap) koşulu aranır. 

Soru: Transit işlemlerinde UND-GLOBAL, UND-DAC ve DAC-R2 teminat belgelerimi neden kullanamamaktamıyım?

Cevap: Söz konusu teminat belgelerinin kullanımı 31 Aralık 2012 tarihi itibariyle son verilmiştir. Mevcut durumda sadece toplu teminat (ulusal transitte), bireysel ve kapsamlı teminat kullanılabilmektedir. 

Soru: NCTS programına veri giriş salonundan mı beyanname göndereceğim?

Cevap: NCTS’e transit beyannamesi gönderebilmek için gümrük idarelerindeki veri giriş salonlarına gelmenize gerek yoktur. NCTS’in internet linki kullanılarak internet bağlantısı bulunan her bilgisayardan NCTS’e transit beyannamesi sunulabilir. 

Soru: Transit Refakat Belgesi ve Transit/ Güvenlik Refakat Belgesi nedir?  

Cevap: Transit refakat belgesi transit beyanı bilgilerine dayanan ve eşyaya refakat etmek üzere bastırılan belgedir. Hareket gümrük idaresinde eşyanın gümrük işlemleri tamamlanarak sevk edilmesinden önce gümrük memuru tarafından sistemden beyaz A4 kağıt üzerine alınan bir çıktıdır. Sağ üst bölümünde barkod ve MRN adı verilen tescil numarasını taşır.  
 
Transit/Güvenlik Refakat Belgesi ise bir Avrupa Birliği uygulaması olarak Birlik topraklarına girişten önce verilmesi istenen emniyet ve güvenlik bilgilerinin beyan edildiği belgedir. Bu belgenin doldurulmaması halinde ortak transit işlemi Transit Refakat Belgesi ile yürütülür, ancak Avrupa Birliği topraklarına girişte ayrıca özet beyan verilmesi gerekmektedir.
 
Transit/güvenlik refakat belgesinin doldurulabilmesi için beyan sahibinin EORI numarasına sahip olması gerekmektedir. 

Soru: EORI nedir?

Cevap: EORI (Economic Operators Registration and Identification) Avrupa Birliği mevzuatı gereği, transit/güvenli refakat belgesi doldurulabilmesi için gerekli olan, firmalara ait bir çeşit kayıt ve kimlik numarasıdır.

Soru: Ortak Transit Rejimine tabi tutacağım eşyayı gümrük idaresine sunmama gerek var mı? 

Cevap: İzinli gönderici statüsüne sahip kullanıcıların eşyayı hareket idaresine, izinli alıcı statüsüne sahip kullanıcıların da eşyayı varış idaresine sunmasına gerek bulunmamaktadır. Bunun dışında standart usulde yapılan her ortak transit işleminde eşyanın gümrük idaresine sunulması gerekmektedir. 

Transit El Kitabına "Bilgi Bankası"ndan ulaşılması mümkündür.